TOPRAK

1.1. Toprağın Tanımı:

Bütün canlıların hayatlarını devam ettirebilmeleri için doÄŸrudan veya dolaylı olarak topraÄŸa ihtiyaçları vardır. ÇeÅŸitli araÅŸtırmacılar tarafından toprağın çeÅŸitli ÅŸekillerde tanımları yapılmıştır. Ancak bu tanımlamalarda birleÅŸen 3 temel madde vardır. Bunlar:

1.Toprak bitkilerin geliÅŸmesi için doÄŸal bir ortamdır.

2.Üzerinde bitkilerin büyüdüÄŸü mineral ve organik maddeler ile yaÅŸayan organizmalardan oluÅŸan yer kürenin üzerini kaplayan, dinamik doÄŸal bir varlıktır.

3.Bitkilere durak yeri görevi yapan; ana materyal üzerine etki yapan iklim ve yaÅŸayan organizmaların uzun zaman süresince karşılıklı etkileri sonucu belli özellikler kazanan doÄŸal bir üniteden ibarettir.

1.2. Toprağın Oluşumu ve Yapısı

Ana kayanın çeÅŸitli sebeplerle aşınarak topraÄŸa dönüÅŸmesi ve toprağın meydana geliÅŸi, fiziksel, kimyasal ve biyolojik bir seri olayların sonu-cudur. Toprak devamlı olarak geliÅŸen üç boyutlu yaÅŸayan bir sistemdir. içerisinde bitkilerin geliÅŸimi için gerekli olan organik ve inorganik maddelerle birlikte su ve hava içerirler.

Toprağın mineral parçacıkları, büyük taÅŸlar, çakıl, kum, silt, kil ve çözünebilen taÅŸlardan ibaret olup toprağın esas maddesini oluÅŸturur. Toprağın organik maddesi bitki ve hayvan artıklarının toprakta birikmesinden meydana gelmiÅŸtir. Toprağın oluÅŸumunda ve verimliliÄŸinde önemli bir etkiye sahiptir.

Ä°norganik kısmın kaynağı yeryüzünde bulunan veya yeryüzüne yeni çıkmış kayaçların ayrıştırma faktörlerinin etkisiyle oluÅŸmasıdır. Toprak oluÅŸumunda fiziksel parçalanma ve dağılımında en önemli rol oynayan faktörler; gece gündüz, yaz-kış gibi mevsimsel deÄŸiÅŸimlerden, kaynaklanan ısı farklılaÅŸmalarının akarsu, buzul, rüzgar bitki ve hayvanların yaptığı parçalanmalardır. Toprak oluÅŸumunda kimyasal ayrışma olayları ise; oksidasyon, redüksiyon, hidroliz, karbonatlaÅŸma, çözünme ile gerçekleÅŸmektedir.

 

2. TOPRAK KİRLİLİŞİ VE BUNU ETKİLEYEN PARAMETRELER

Toprak, su, hava ve insan biyossferi oluÅŸturur. Bunlardan toprak insanlara durak, besin ve yaÅŸam ortamı saÄŸlar. Ä°nsanların toprağı çeÅŸitli ÅŸekilde kullanmasıyla meydana gelen zararlardan, insanlar ve o toprak üstünde yaÅŸayan diÄŸer canlılar çok yönlü etkilenmektedir. TopraÄŸa çeÅŸitli nedenlerle verilen topraktaki reaksiyonları etkileyen canlı yaÅŸamı için zararlı olan organik veya inorganik maddeler toprak kirliliÄŸine neden olmaktadır. TopraÄŸa yapılan bu aşırı yüklemeler sonucu toprakta ekolojik denge bozulmakta ve verim gücü düÅŸmektedir. Radyoaktif maddeler ve asit yaÄŸmurları da kirlilik etkeni arasındadır. Toprak kirliliÄŸini incelerken ele alacağımız sorunları iki kategoride inceleyebiliriz. Bunlardan birincisi toprakların kullanması yüzünden ortaya çıkan sorunlardır. Ä°kinci grupta ise teknolojinin getirdiÄŸi sorunlar o}arak ifade edilebilir. Bu kirleticileri ÅŸöyle sıralayabiliriz.

1. Erozyon ve etkileri

2. Tarımsal kökenli olan kirleticiler

a. Kimyasal gübreler

b. -Hayvansal atıklar

c. Pestisidler

d. Sulama suyu

3. Ağır metaller ve iz elementlerin etkileri

4. Hava kirliliÄŸinin topraÄŸa etkileri

5. Açık maden iÅŸletmeciliÄŸinin ve endüstriyel yerleÅŸimin neden olduÄŸu toprak sorunları

6. Asit yağışları ve etkileri

7. DiÄŸer kirletici parametreler

a. YaÄŸ Döküntüleri YaÄŸlı Atık ve çamurlar

b. Gaz sızıntıları

c. Hijyenik arazi doldurma

d. Topraktaki .radyoaktif elementlerin etkisi

e. YaÅŸlık ve Çoraklık

f. Taşlık ve Kayalık

2.1. Erozyon ve Etkileri

Erozyon genel anlamda arazinin yüzeyinin veya araziyi örten toprağın, taÅŸların, kayaların, su, rüzgar, buzul, yerçekimi gibi etkenler ile yerinden oynatılarak taşınmasıdır. Erozyon doÄŸal ÅŸartlar altında da geliÅŸir. Ormanların kesilerek tarım alanlarının açılması, doÄŸal çayır ve meraların sürülmesi, aşırı otlatma, sulak alanların kurutulması sonucunda erozyon hızlanmış olur. Ä°nsan faaliyetleri sonucu Üst toprak tamamen veya kısmen taşınır.

DoÄŸada sürekli dengesiz olarak toprak kullanıldığı ve tahrip edildiÄŸi zaman iklim faktörlerinin olumsuz etkileri de hızlı bir ÅŸekilde artmaktadır. Erozyon, meydana geliÅŸ faktörlerine göre, su erozyonu, toprak erozyonu, buzul erozyonu, çığ – erozyonu, dalga erozyonu diye adlandırabilir.

2.1.1. Su Erozyon:

Bitki örtüsünden yoksun bulunan eÄŸimli akarsuların toprağı aşındırıp toprak parçacıklarını bir yerden baÅŸka bir yere sürüklemesidir. Bu olayın arazi. üzerinde yaptığı taşıyıcı ve aşındırıcı etkileri “su erozyonu” adı verilir. Su erozyonu iki ayrı kuvvetin sonucunda meydana gelmektedir. Bunlardan biri düÅŸen yaÄŸmur damlalarının etkisi, diÄŸeri de yüzey akışlarının aşındırma ve taşıma gücüdür. Su erozyonu aÅŸağıdaki ÅŸekilde sınıflandırılabilir.

-          YaÄŸmur damlası erozyonu

-          Tabaka erozyonu

-          Oluk erozyonu

-          Oyuntu erozyonu

-          Akarsu erozyonu

YaÄŸmur damlası erozyonunda çamur içeren suyun toprak yüzeyinde gözenekleri tıkayarak ve toprak yüzeyini sıkıştırarak havanın toprak içine girmesini engellemektedir. Bu olaylar sonucunda tabaka erozyonu için uygun ortam geliÅŸmeye baÅŸlar. YaÄŸmur damlası erozyonun zararları yaÄŸmurun düÅŸme hızına ve damla büyüklüÄŸüne baÄŸlıdır.

Tabaka erozyonunu geliÅŸimi, eÄŸimli ve orta eÄŸimli arazide özellikle tepelerin etek kısımlarında yüzey akışlarının toprağın yüzeyindeki ince toprak materyalini aÅŸağı taşıması ile olur. Ä°nce toprak materyalinin aÅŸağıya taşınma olayına “tabaka erozyonu” denir.

Oluk erozyon eÄŸimli arazide ortaya çıkmaktadır. EÄŸimi fazla olan arazilerde hareket eden su hem kendi etrafında dönme hem de taşıma gücü kazanır. Dönme hareketi sonucunda toprak taneleri gevÅŸeyerek yerinden kapar ve kopan parçacıklar hareket halindeki suyun taşıma gücü ile aÅŸağılara taşınır.

YaÄŸmur damlası erozyonu, oluk erozyonu ve birbirin/ takip eden donma, çözünmeler sonucu toprağın dağılması olayları, toprağı oyuntu erozyonu için elveriÅŸli hale getirir.

Su erozyonun toprakta etkili olması ve ÅŸiddetinin artmasının sebepleri ormanların tahribi, eÄŸimli yerdeki meraların tarla arazisi olarak kullanılması aşırı otlatma, elveriÅŸsiz tarım metotlarının kullanılmasıdır. Geriye kum, çakıl gibi kaba materyal oranı yüksek, verimsiz toprak kalır. Ayrıca hızlı akan akarsularla ve ÅŸiddetli yağışlarla taşınan kaba materyal ve molozlar verimli toprakların üzerini kaplar.

Erozyon farklı derecelerde ortaya çıkmaktadır. Çizelge. l’ de ülkemizde derecesine göre su erozyonu görülmektedir. Türkiye’de su Erozyonu Alanı (ha)

Türkiye’de su Erozyonu Alanı
Erozyon	Ä°ÅŸlemeli	Ä°ÅŸlemeli Tarama	Toplam
	Tarımda	Uygun olmayan
	2-3-4 (ha)	5-6- 7 (ha)
Orta	13.780.260	1.812.215	15.592.475
Åžiddetli	2.077.270	26.257.668	28.334.938
Çok ÅŸiddetli	1.930	13.219.548	13.221.478
Toplam	15.859.460	41.289.434	57.148.891
Rüzgar Erozyonu	-	-	465.913

 

Tags: 2010 öğretmen atama sonuçları, derece, din, Erozyon, Etken, etkisi, insan, Kaynak, kpss dersleri, kpss sonuçları, Mevsim, PARA, Performans Proje Ödevleri, SORU, Su Erozyonu, Sulama, Tarım, tarımsal, Yağış, yaş, yeri, zarar

• Neyzen’den (1)
• Ögretim ilkeleri (0)
• Atatürk’ün Bilim ve Teknoloji Hakkindaki Sözleri (9)
• Aşık Veysel Kimdir? (0)
• Düşünceyi geliÅŸtirme yolları (2)
• Arif Nihat Asya (1904 – 1975) (0)
• Yazılı,Sözlü Sınavlar ve Ödev ve Projeler (0)
• Toefl Practice (0)
• Diyarbakır Surları (0)
• Ä°simler (0)