Gösterim: 143 defa | Yorum yok » | Kategori: VatandaÅŸlık
-TBMM, soru, meclis araÅŸtırması, gensoru, genel görüşme, meclis soruÅŸturması yollarıyla denetim yapar. SORU : Bakanlar Kur adına sözlü veya yazılı BaÅŸbakana veya Bakanlara sorulur. Meclis AraÅŸtırması: En az 20 milletvekili isteyebilir. Belli konuda araÅŸtırma yapılmasıdır. Genel Görüşme: Toplumu ilgilendiren bir konunun Genel kurulda görüşülmesidir. En az 10 milletvekili yazılı önerge verir. Gensoru (madde 99) : Siyasi parti gurubu adına ya da en az 20 milletvekili verebilir. VeriliÅŸinden sonra 3 gün içinde öneri üyelere dağıtılır, 10 gün içinde gündeme alınmasına karar verilir, günü belli edilir, karar alındıktan sonra 2-7 gün içinde görüşülür. Bakanlar Kurulunun veya Bakanın düşmesi Salt çoÄŸunlukla olur. Meclis SoruÅŸturması :BaÅŸbakan veya Bakanlar hakkında cezai sorumluluklarının araÅŸtırılmasıdır. üye sayısının en az 1/10 nun vereceÄŸi önerge ile istenebilir. En geç 1 ay içinde gizli oyla karar baÄŸlanır. 15 kiÅŸilik komisyon soruÅŸturmayı yürütür. YÃœRÃœTME CUMHURBAÅžKANI : (madde 101) TBMM ce 40 yaşını doldurmuÅŸ, yüksek öğrenim yapmış, kendi üyeleri yada dışarıdan 7 yıl için seçilir. Dışarıdan üye göstermek için üye sayısının 1/5 i gerekir. 2.kez Cum seçilemez. Parti ile iliÅŸiÄŸi kesilir. TBMM üyeliÄŸi sona erer.(kuvvetler ayrılığı ile ilgilidir) *1924 anayasasında dışarıdan birinin Cum seçilmesi yok, diÄŸerlerinde var. Ãœye sayısının 2/3 ü ile ve gizli oyla seçilir. Seçime baÅŸlandıktan sonra 30 gün içinde sonuçlanır.10 gün aday bildirme 20 gün seçimdir. Üçer gün ara ile oylamalar yapılır. 3.turda salt çoÄŸunluk saÄŸlayan Cum olur. Salt çoÄŸunluk olmazsa 4.tur yapılır. Burada da olmazsa TBMM seçimleri yenilenir.(Bu 1982 anayasasında var) *Sadece, Vatana ihanetten üye sayısının 1/3 ünün teklifi üzerine ¾ ünün vereceÄŸi kararla yargılanabilir. TBMM baÅŸkanı vekalet eder. *CumhurbaÅŸkanın tek başına yapacağı iÅŸler ve YAÅž kararları yargı denetimi dışındadır. CumhurbaÅŸkanına baÄŸlıdır. Silahlı kuv. ve yargı organlarını denetleyemez. BaÅŸbakan ve Bakanlardan oluÅŸur. Bakanlar üyelerden ya da dışarıdan olabilir. BaÅŸbakan önerir, Cum atar. Bakanlar Kur. listesi bir hafta içinde mecliste okunur ve güven oylamasına sunulur. Okunduktan 2 gün sonra görüşmeler baÅŸlar, bittikten bir gün sonra oylama yapılır. 45 gün içinde kurulamazsa Cum. TBMM baÅŸkanına danışarak seçimlerin yenilenmesini isteyebilir. Bakana diÄŸer bir bakan vekalet eder. TBMM kararı ile Yüce Divana verile Bakan, Bakanlıktan düşer. BaÅŸbakan Yüce Divana sevk edilirse Hükümet düşer.(istifa etmiÅŸ sayılır) BoÅŸalan Bakanlığa 15 gün içinde atama yapılır. TBMM genel seçimlerinden önce Adalet, İçiÅŸleri ve UlaÅŸtırma Bakanları görevden çekilir. Geçici Bakanlar Kurulu kurulur. Kanunların uygulanmasını göstermek ve emrettiÄŸi iÅŸleri belirlemek amacıyla çıkarılır. Bakanlar kur. Danıştayın onayından geçerek çıkarabilir. Cum imzalar, kanun gibi yayımlanır. Åžekil ÅŸartı Danıştay incelemesinden geçmesidir. YÖNETMELÄ°KLER BaÅŸbakan, Bakanlıklar ve Kamu kurum ve kuruluÅŸları kendi iç yapılarını çalışma sistemlerini belirlemek amacıyla çıkarırlar. 1- BaÅŸkomutanlık ve Genel Kur. BaÅŸ.: BaÅŸkomutanı Cum temsil eder. Milli GüvenliÄŸin saÄŸlanmasından Bakanlar Kur. sorumludur. Genel Kurmay BaÅŸkanı, TSK nın komutanıdır, savaÅŸta Cum adına BaÅŸkomutan olur. BaÅŸkanı, Bakanlar Kurulu önerir, Cum atar. BaÅŸbakana sorumludur. 2-MGK :Cum. BaÅŸkanlığında, BaÅŸbakan, GK BaÅŸkanı, BaÅŸ. Yardımcıları, Adalet, Milli Sav, İçiÅŸleri, DışiÅŸleri Bakanları, Hava Kara Deniz Kuv. Komutanlarından oluÅŸur. Karalarını Bak. Kur. sunar, Gündemi ,BaÅŸbakanın GK BaÅŸkanının görüşlerine göre Cum belirler.,Cum yoksa BaÅŸbakan baÅŸkanlık eder. *Tabii afet ve ağır ekonomik bunalım sebebiyle. Cum Bakanlar Kur. önerisiyle en fazla 6 ay için ilan edebilir. (madde 119) *Åžiddetin yaygınlaÅŸması kamu düzenini bozulması sebebiyle. Cum baÅŸkanlığında toplanan Bak-Kur, MGK nın görüşü alınarak en fazla 6 ay için ilan edebilir (madde 120) OlaÄŸanüstü hal kararı Resmi Gazetede yayımlanır ve TBMM ye sunulur. TBMM derhal toplantıya çaÄŸrılır. Meclis her defasında 4 ayı geçmemek üzere süreyi uzatabilir. KHK çıkarılabilir. 122.madde, OlaÄŸanüstü hallerden daha vahim olaylar olması durumunda (ayaklanma gibi), Cum baÅŸkanlığında toplanan Bak. kur, MGK nın görüşü alınarak en fazla 6 ay için ilan edebilir . Resmi gaz de yayımlanır ve TBMM ye sunulur. TBMM derhal toplantıya çaÄŸrılır. Meclis süreyi uzatıp, kısaltabilir. KHK çıkarılabilir. SavaÅŸ halinde uzatmadaki 4 aylık süre aranmaz. *Önemli:Sıkıyönetimde Kolluk görev ve yetkileri askeri makamlara geçer, temel hak ve özgürlükler kısıtlanabilir veya durdurulabilir, bazı suçlular sıkıyönetim askeri mahkemelerince yargılanır. TC illere, iller de bölümlere ayrılır. Ä°llerin idaresinde yetki geniÅŸliÄŸi esası var. Kanunla düzenlenir. Mahalli idare seçimleri 5 yılda bir yapılır. Ãœniversiteler devlet tarafından kanunla kurulur. Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu; Atatürk AraÅŸtırma Merkezi, TTK, TDK dan oluÅŸur. Hakim ve savcılar azlolunamaz (hakimlik teminatı), anayasada gösterilen yaÅŸtan önce emekliye ayrılamaz, haklardan mahrum bırakılamaz. (madde 139) DGM 2004 yılında mülga kanun oldu. Anayasa Mahkemesi : 11 asıl 4 yedek üyeden oluÅŸur, Cum 2 asıl 2 yedek üye seçer, 40 yaşını doldurmuÅŸ ,kamuda 15 yıl çalışmış olmak gerekir. gizli oyla üye sayısının salt çoÄŸunluÄŸuyla seçilir.4 yıl için seçilirler. Yeniden seçilebilirler. 65 yaşını doldurunca emekliye ayrılırlar. Kanunların uygunluÄŸunu denetler. Yüce divan sıfatıyla Cum, BaÅŸbakan, Bakanlar , Yargıtay…. baÅŸkan ve üyelerini yargılar. Kararı kesindir. Anayasa deÄŸiÅŸikliÄŸi ve siyasi parti kapatmaya üye sayısının 3/5 ile karar verir. Anayasa Mah. Kararlarını 5 ay içinde alır. Ä°ptal kararı geriye yürümez. Yargıtay: Adliye mahkemelerinin kararlarının son inceleme merciidir. Hakimler ve Sav. Yük. Kur. tarafından salt çoÄŸunluk ve gizli oyla seçilir. BaÅŸkan ve vekilini Cum 4 yıl için seçer. Ä°dari ve vergi mahkemelerin kararlarının son inceleme merciidir. BaÅŸbakan ve Bakanlar Kur. ca gönderilen kanun tasarıları, kamu anlaÅŸmaları, sözleÅŸmeleri iki ay içinde inceleyip bildirir, tüzük tasarılarını incelemek, idari uyuÅŸmazlıkları çözmek, görevleridir. ¾ ü Hakimler Savcılar Yük. Kurulu, 1/4 ü Cum tarafından seçilir. Ãœyeleri kendi içinden gizli oyla BaÅŸkan seçer. (4 yıl için) Bağımsızdır, en yüksek idari mahkeme ve devletin en yüksek danışma organıdır. 12 daireden oluÅŸur. Askeri mahkeme kararlarının son inceleme merciidir. Ãœyelerini Cum seçer. BaÅŸkan ve vekili rütbe kıdeme göre sırayla belirlenir. Askerleri ilgilendiren iÅŸlemlere bakar. Ãœyelerini Genelkurmay BaÅŸkanlığı seçer. Her boÅŸ yer için Genelkurmayın göstereceÄŸi 3 aday arasından Cum seçer. 4 yıl için. BaÅŸkan ve vekili rütbe kıdeme göre sırayla belirlenir Adli ,idari ve askeri yargı merci arasındaki görev uyuÅŸmazlıklarını çözer. BaÅŸkanlığını Anayasa Mahkemesini görevlendireceÄŸi üye yapar. Mahkemelerin bağımsızlığı ve hakimler teminatına göre görev yapar. BaÅŸkanı Adalet Bakanıdır. Adalet Bakanı MüsteÅŸarı tabii üyesidir. Hakim ve savcıları mesleÄŸe kabul etme, atama, nakletme, yükseltme, kadro dağıtma, disiplin cezası verme iÅŸlerini yapar. Kurul kararı kesindir, yargı merciine baÅŸvurulamaz. Daireleri gelir ve giderini , mallarını TBMM adına denetlemek, incelemek, hükme baÄŸlamakla görevlidir .Kararları hakkında 15 gün içerisinde bir kereye mahsusu düzeltme istenebilir. Danıştay ve Sayıştay uyuÅŸmazlığında Danıştay esas alınır. Mali bir denetim organıdır. Vize, Uygunluk belgesi, tescil, görüş bildirme görevleri vardır. Genel uygunluk bildirimini 75 gün içinde TBMM ye sunar Devlet harcamaları yıllık bütçelerle yapılır. Bütçe kanunlarına bütçe dışında hüküm konulamaz. Bakanlar Kur, bütçe tasarılarını mali yıl başından en az 25 gün önce TBMM ye sunar. 40 üyeli komisyonda incelenir. 55 gün içinde kabul edeceÄŸi metni, TBMM de görüşür., karara baÄŸlar. Ä°NKILAP KANUNLARININ KORUNMASI (5.KISIM – madde 174) 1.Tevhidi tedrisat kanunu 2.Åžapka kanunu 3.Tekke ve zaviye kanunu 4.Medeni nikah 5.Beynelminel Erkamın kabulü 6.Türk harflerinin kabulü 7.Efendi, bey gibi lakapların kalkması 8.Bazı kisvelerin giyilemeyeceÄŸi kanunu. *Genel Seçim sonunda YSK nın ilanın takiben 10. gün TBMM Ankara da saat 15 de en yaÅŸlı milletvekili baÅŸkanlığında toplanır. *Anayasanın deÄŸiÅŸtirilmesi, üye tam sayısının 1/3 ünün yazılı önerisi ile teklif edilebilir .genel kuruda iki defa görüşülür. Teklifin kabulü 3/5 çoÄŸunluÄŸunun gizli oyuyla yapılır. Cum TBMM ye geri gönderebilir. Kanun mecliste 2/3 kabul edilirse Cum kanunu halk oyuna sunabilir. Geri göndermeden halk oyuna sunarsa Resmi Gazetede yayımlanır. Halkoylamasında yarısından çoÄŸu kabul olmalıdır.1982 Anayasası bu güne kadar 10 kez deÄŸiÅŸikliÄŸe uÄŸramıştır. 69 madde deÄŸiÅŸmiÅŸtir.TBMM’nin BÄ°LGÄ° EDÄ°NME VE DENETÄ°M YOLLARI
Görevleri: (madde 104) TBMM de açılış konuşması yapmak, TBMM yi gerektiğinde toplantıya çağırmak, Kanun yayımlamak, tekrar görüşmek üzere meclise göndermek, anayasa değişiklilerini halkoyuna sunmak, kanunların aykırılığına Anayasa Mah. İptal davası açmak, TBMM seçimlerinin yenilenmesine karar vermek, Başbakanı atamak, istifasını kabul etmek, Başbakanın teklifi üzerine Bakanları atamak, Gerekli hallerde Bakanlar Kur başkanlık etmek, Yabancı temsilcileri karşılamak, Milletlerarası anlaşmaları onaylamak yayımlamak, TSK nın kullanılmasına karar vermek, TSK yı temsil etmek, MGK yı toplantıya çağırmak, başkanlık etmek, Bak. Kur. ile birlikte Sıkıyönetim ilan etmek olağanüstü hal ilan etmek KHK çıkarmak, Kararname imzalamak, ceza hafifletme ya da kaldırma, Devlet Denetleme Kur üyelerini atama, YÖK üyelerini seçme, Rektör seçmek, Anayasa Mah üyelerini, Danıştay üyelerinin ¼ ünü, Yargıtay Cum Başsavcısını ve vekilini, Askeri Yargıtay Üyelerini, Askeri Yüksek İdare Mah. Üyelerini, Hakimler ve Savcılar Yük. Kur. üyelerini seçer.DEVLET DENETLEME KURULU (Cum Genel Sekreterliği)
BAKANLAR KURULU
TÃœZÃœKLER
MÄ°LLÄ° SAVUNMA
OLAĞANÜSTÜ HALLER
SIKIYÖNETİM, SEFERBERLİK, SAVAŞ HALİ
Merkezi Ä°dare
Mahalli Ä°dareler
YÜKSEK ÖĞRETİM KURUMLARI
YÃœKSEK MAHKEMELER
DANIÅžTAY
ASKERÄ° YARGITAY
ASKERÄ° YÃœKSEK Ä°DARE MAHKEMESÄ°
UYUÅžMAZLIK MAHKEMESÄ°
HAKÄ°MLER SAVCILAR YÃœKSEK KURULU
SAYIÅžTAY
BÜTÇE
