Gösterim: 91 defa | Yorum yok » | Kategori: CoÄŸrafya
MADENCÄ°LÄ°K ve ENERJÄ° KAYNAKLARI MADENCÄ°LÄ°K YerkabuÄŸunun farklı derinliklerinden çıkarılan, ekonomik deÄŸer taşıyan mineral ve elementlere maden denir. Türkiye’de madencilik faaliyetleri 1935 yılında kurulan M.T.A. ile özel sektör tarafından yürütülmektedir. Türkiye’de çıkarılan önemli madenler Demir: En zengin demir yataklarımız, DivriÄŸi (Sivas), Hekimhan ve Hasançelebi (Malatya), Edremit (Balıkesir), Dikili ve Torbalı (Ä°zmir) ve Simav (Kütahya) çevresinde bulunmaktadır. EreÄŸli, Karabük ve Ä°skenderun’da demir – çelik fabrikaları bulunmaktadır. Bakır: Ãœlkemizin en zengin madenlerinden biri olan bakır yatakları, çoÄŸu kez kurÅŸun ve çinko ile birlikte bulunur. En önemli bakır yataklarımız Karadeniz Bölgesi’nde bulunur. Murgul (Artvin), Küre (Kastamonu), Çayeli (Rize) ve Köprübaşı (Giresun) bu bölgedeki baÅŸlıca yataklardandır. Ayrıca Maden (Elazığ) ve Ergani (Diyarbakır)’de de bakır yatakları mevcuttur. Krom: Paslanmayan ve çok sert bir maden olduÄŸundan, madeni eÅŸya yapımında ve kaplamasında kullanılır. Krom yatakları altı ana bölgede toplanmıştır. • Fethiye, KöyceÄŸiz, Denizli • Alacakaya (Guleman) (Elazığ) • Bursa, EskiÅŸehir • Adana, Kayseri, Mersin • Ä°skenderun, Kahraman MaraÅŸ, Ä°slahiye • Kopdağı (DoÄŸu Anadolu) Krom madeni Antalya ve Guleman’daki ferro-krom tesislerinde iÅŸlenmektedir. Boksit: Alüminyumun hammaddesi olan boksit çok hafif olduÄŸundan uçak sanayiinde, otomobil, ev, elektrik malzemesi yapımında kullanılır. Boksit yatakları SeydiÅŸehir (Konya), Akseki (Antalya) Ä°slahiye (Gazi Antep) ve Milas (MuÄŸla) civarında bulunur. Buralarda çıkarılan boksit, SeydiÅŸehir alüminyum tesislerinde iÅŸlenmektedir. Bor Mineralleri: Ãœlkemiz bor rezervi bakımından Dünya’nın en zengin yataklarına sahiptir. Bu nedenle, bor madeninin çoÄŸu ihraç edilmektedir. Bor madeninden elde edilen boraks ve asit borik nükleer alanda, jet ve roket yakıtında katkı maddesi olarak, ayrıca sabun, tekstil, cam, kâğıt sanayii, vb alanlarda kullanılır. Bor mineralleri Balıkesir, Susurluk, Bigadiç çevresi ile Kütahya, Emet ve EskiÅŸehir çevresinde çıkarılır. Çıkarılan mineraller Bandırma’daki tesislerde iÅŸlenir. Kükürt: Kükürt gübre, kimya ve boya sanayiinde kullanılır. Ayrıca kauçuÄŸun iÅŸlenmesinde ve sülfirik asit üretiminde de kullanılır. Ãœlkemizde kükürt yatakları Keçiborlu (Isparta) ve Milas (MuÄŸla) çevresinde bulunmaktadır. Zımpara Taşı: ÇeÅŸitli kesici, törpüleyici ve silici aletlerin yapımında kullanılan zımpara taşı yönünden ülkemiz çok zengindir. Tire (Ä°zmir), Manisa, Söke (Aydın), Milas (MuÄŸla) ve Tavas (Denizli) da çıkarılır. Barit: Suda erimeyen bir maden olduÄŸundan boya, deri, kimya, cam ve kauçuk sanayiinde kullanılır. Ãœlkemiz barit yatakları bakımından zengin sayılır. Antalya, MuÅŸ, Gazi Antep ve EskiÅŸehir çevresinde barit yatakları bulunmaktadır. Tuz: Türkiye tuz yatakları bakımından son derece zengindir. Kaya tuzu yatakları üçüncü jeolojik zamanda, kapalı göl havzalarında suların buharlaÅŸması ile oluÅŸmuÅŸtur. Son yıllarda tuz üretimimiz üç kat artmıştır. Türkiye’deki tuz üretiminin çoÄŸu, Tuz Gölü ile Ä°zmir Çamaltı tuzlasından saÄŸlanır. Kaya tuzu yatakları, Çankırı, Kars, IÄŸdır ve NevÅŸehir çevresinde bulunmaktadır. Cıva: Tek sıvı madendir. Zirai ilaç yapımında, kâğıt sanayiinde, suni gübre üretiminde ve boya sanayiinde kullanılır. Türkiye’de Sarayönü (Konya), ÖdemiÅŸ (Ä°zmir), Manisa ve UÅŸak çevresinde çıkarılmaktadır. KurÅŸun – Çinko: Genelde kurÅŸun ve çinko bir arada bulunur. Ãœlkemizde Keban (Elazığ) ve Kayseri çevresinde kurÅŸun-çinko yatakları vardır. Lületaşı: EskiÅŸehir çevresinde çıkarılır ve iÅŸlenir. Süs eÅŸyası yapımında kullanılır. Oltutaşı: Erzurumun Oltu ilçesinde çıkarılır ve iÅŸlenir. Süs eÅŸyası yapımında kullanılır. Fosfat: Gübre hammaddesi olarak kullanılan fosfat ihtiyacımızı karşılamaz. Fas, Tunus ve Cezayir’de yaygın olarak görülür ve daha çok bu ülkelerden ithal edilir. Türkiye’deki en zengin fosfat yatakları Mazıdağı (Mardin), Adıyaman, Bingöl ve Bitlis’te bulunmaktadır. Manganez: ÇeliÄŸe sertlik kazandırmak ve direncini artırmak için kullanılır. UÅŸak, Afyon, MuÄŸla, Adana, Erzincan, Artvin ve Trabzon çevresinde manganez yatakları bulunur. Ä°htiyacı karşılamaz. Bu nedenle ithal edilir. Mermer: Ãœlkemiz mermer bakımından zengindir. Afyon, Kütahya, Marmara Adası, KırÅŸehir, Tokat ve Ä°zmir çevresinde çıkarılır. Yurt dışına ihracatı yapılır. Volfram (Tungsten): Çok sert olması nedeniyle özel sanayi çeliÄŸi olarak kullanılır. Demiryolu, iÅŸ makineleri, uçak ve gemi yapımı yanında, ampullerde enerjiyi ışığa çevirmede kullanılır. Bursa Uludağ’da çıkarılıp iÅŸletilmektedir. Fakat son yıllarda üretimi durmuÅŸtur. Asbest (Amyant): 14 bin °C sıcaklığa dayanır. Isıya dayanıklı araç ve gereç yapımında kullanılır. Kanserojen madde bulundurması nedeniyle, kullanımı sınırlandırılmıştır. EskiÅŸehir, Bursa, Erzincan, Hatay, Kars, AÄŸrı, Malatya, Sivas, Ä°skenderun, UÅŸak ve Konya’da çıkarılır.
