Gösterim: 475 defa | Yorum yok » | Kategori: Öğrenim Psikolojisi
KLASÄ°K KOÅžULLANMANIN TEMEL KAVRAMLARI BitiÅŸiklik Bu koÅŸullanma türünde koÅŸullu ve koÅŸulsuz uyarıcıların verilme zamanları birbirine yakın olması önemlidir. KoÅŸullu ve koÅŸutsuz uyarıcıların arka arkaya verilmesi olayı bitiÅŸiklik olarak adlandınlmaktadır. PekiÅŸtirme KoÅŸullanmanın gerçekleÅŸmesi için önemli bir baÅŸka ilke ise pekiÅŸtirmedir. Klasik koÅŸullanma deneyinde pekiÅŸtirme, koÅŸulsuz uyarıcının meydana getirdiÄŸi etkidir. KoÅŸulsuz uyarıcı pekiÅŸtireç görevi görmektedir. BÄ°RÄ°NCÄ°L PEKÄ°ÅžTÄ°REÇ:Pavlov koÅŸulsuz tepkiyi salyayı meydana getiren koÅŸulsuz uyarıcıya birinci pekiÅŸtireç der. Ä°KÄ°NCÄ°L PEKÄ°ÅžTÄ°REÇ:koÅŸullu tepkiyi (salya) meydana getiren koÅŸullu uyarıcıya da ikincil pekiÅŸtireç adını vermektedir. Sönme KoÅŸullanmadan bir süre sonra pekiÅŸtireç verilmezse koÅŸullu uyarana koÅŸullu tepkinin verilmemesidir. KoÅŸullu uyarıcının, koÅŸullu tepkiyi oluÅŸturmaması durumudur. Pavlov’ un deneyinde; koÅŸullu uyarıcı olan ses, koÅŸullu tepki olan salya davranışına neden olmuyorsa sönme gerçekleÅŸir. Sönmenin gerçekleÅŸmesi için, koÅŸulsuz uyarıcı (yiyecek) olmadan koÅŸullu uyarıcının (ses) verilmesi gerekir. Dereceli ÅŸartlandırma (Ãœst düzey ÅŸartlandırma): Herhangi bir ÅŸartlı uyarana karşı kazanılan ÅŸartlı tepki organizmaya yerleÅŸtikten sonra aynı sistem içinde yürütülen çalışmalarla baÅŸka bir ÅŸartlı uyarıcıya karşı da ÅŸartlanmanın oluÅŸmasıdır. KendiliÄŸinden geri gelme KoÅŸullanmaya bir süre ara verilmesine karşın KoÅŸullu uyarıcının (zil) verildiÄŸi durumlarda deneÄŸin koÅŸullu tepkiyi (Salya) gösterdiÄŸi gözlenmiÅŸtir. Bu durum KendiliÄŸinden geri gelme olarak adlandırılır. Genelleme Aynı türden olan ya da birbirine benzer uyarıcıya karşı daha önce kazanılan tepkinin verilmesidir. Önemli koÅŸullanma ilkelerinden birisi olan genelleme, KoÅŸullu uyarıcının benzerlerine de koÅŸullu tepkinin gösterilmesidir. Bu deneyde verilen ses koÅŸullu uyarıcıdır. Orijinal sese benzer farklı seslerde verildiÄŸinde deneÄŸin salya salgılaması bir genellemedir. Ayırt etme Genellemenin tersi ayırt etmedir. KoÅŸullu uyarıcının benzerlerine koÅŸullu tepkinin ortaya çıkmamasıdır. Birbiriyle yakınlıkları olsa bile uyarımlar arasındaki farkı anlayabilmedir. ÖğrenilmiÅŸ Çaresizlik Organizma ne kadar çaba harcarsa harcasın durumunu deÄŸiÅŸtiremeyeceÄŸini öğrenmesidir Bu durumda pasif kalmakta ve pasifliÄŸini tüm istenmeyen durumlara genellemektedir. Belirtileri; pasiflik, korku, depresyon ve sonucu kabullenmeye istekliliktir. Gölgeleme Ä°ki koÅŸullu uyarıcının aynı anda verilmesi durumudur. Uyarıcılardan biri diÄŸerine göre daha güçlü olduÄŸu durumda koÅŸullu tepki güçlü olan uyarıcıya verilir. Bu olaya gölgeleme denir. Ses ve ışık birlikte verildiÄŸinde Salya tepkisi sese verilirken ışığa verilmemiÅŸtir. Ses uyarıcısı ışık uyarıcısını gölgelemiÅŸtir. Kaçınma KoÅŸullanması Bir kiÅŸiden, bir nesneden veya bir durumdan kaçınmayı öğrenme klasik ya da operant olabilmektedir. Kaçınma ÅŸartlanmasının ortaya çıkması için önce korku ve kaçma ÅŸartlanmasının olması gerekmektedir. Bunlardan korku ÅŸartlanması klasik, kaçma ise operant ÅŸartlanmaya girmektedir. Albert’in beyaz tavÅŸandan korkması korku ÅŸartlanmasına ömektir. Nötr bir uyancıyla korku tepkisinin eÅŸleÅŸtirilmesine korku koÅŸullanması denir. Örnek: (Selçuk, 2000) Bir köpek tabanı elektrik ÅŸoku vermeye elveriÅŸli bir kutuya konur. Kutunun önünde bir bölme olup, elektrik ÅŸoku verildiÄŸinde köpek.-bu bölmeden atlayıp ÅŸoktan kurtulma olanağına sahiptir. Köpek ilk zamanlar ÅŸokun devamında havlamak, zıplamak, dolaÅŸmak gibi çeÅŸitli hareketler yaparak ÅŸoktan kaçmaya çalışmış fakat kaçamamıştır. Sonunda bölmeden atlamanın kendisini ÅŸoktan kurtardığını öğrenmiÅŸ ve ÅŸoktan kaçınmayı baÅŸarmıştır. Kaçınma ÅŸartlanması insanlarda da benzer ÅŸekilde oluÅŸmaktadır. Küçük çocukların sobaya �Ş■ilk dokunduklarında önce korkarak kaçma davranışı göstermeleri ve bir iki tecrübeden sonra sobadan kaçınmayı öğrenmeleri kaçınma ÅŸartlanmasıdır.
