Gösterim: 104 defa | Yorum yok » | Kategori: CoÄŸrafya
Harita Bilgisi Dünya üzerindeki bir yerin kuÅŸbakışı görünümü, kroki, plan ya da harita olarak düzleme aktarılır. Harita : Dünya’nın bütününün ya da bir bölümünün kuÅŸbakışı görünümünün belli bir oranda küçültülerek düzleme aktarılmış ÅŸekline harita denir. Bir çizimin harita özelliÄŸi taşıyabilmesi için; - KuÅŸbakışı görünüme göre çizilmesi, - Arazi üzerindeki uzunlukların belli bir oranda küçültülmesi gerekir. UYARI : KuÅŸbakışı görünüm temel alınarak yapılan çizimlerin harita özelliÄŸi taşıyabilmesi için küçültme oranının (ölçek) bulunması gerekir. Plan : Bir yerin kuÅŸbakışı görünümünün belli bir oranda küçültülerek düzleme aktarılmasıdır. Plan bir tür büyük ölçekli haritadır. Kroki : Bir yerin kuÅŸbakışı görünümünün ölçeksiz olarak düzleme aktarılmasıdır. Haritalarda Bozulmalar Dünya’nın küreselliÄŸi harita çizimini güçleÅŸtirmektedir. Dünya’nın tümü ya da bir bölümü düzleme aktarırken ÅŸekillerde, alanlarda, uzunluk ve açılarda bozulmalar olur. Bu nedenle küresel yüzeyi düzleme aktarmak için çeÅŸitli çizim yöntemleri geliÅŸtirilmiÅŸtir. Özellikle yeryüzü ÅŸekillerini gösteren haritalar tam olarak gerçeÄŸi yansıtmazlar. Engebesi fazla, geniÅŸ alanların gösterildiÄŸi haritalarda hata payı artar. Az engebeli, küçük alanların gösteriminde hata payı azalır. UYARI : Dünya’nın küreselliÄŸi harita çizimini zorlaÅŸtırır. - Engebeli ve geniÅŸ alanların gösterildiÄŸi haritalarda bozulmalar fazladır. - Engebesiz ve küçük alanların gösterildiÄŸi haritalarda bozulmalar azdır. Projeksiyon Dünya’nın küreselliÄŸi nedeniyle, haritalarda ortaya çıkan hataları en aza indirmek için çeÅŸitli yöntemler kullanılır. Bunun için yerkürenin paralel ve meridyen ağının belirli kurallara göre düz bir kağıda geçirilmesi gerekir. Bu sisteme projeksiyon denir. Projeksiyon Sistemleri - Alan Koruyan Projeksiyon Alan koruyan projeksiyon ile çizilen haritalarda, ÅŸekil, açı ve uzunluk oranları bozulur. Ancak, paralel daireleri ile meridyenler arasındaki alanlar bozulmadan, orantılı olarak düzleme geçirilir. Böylece gerçek alan korunmuÅŸ olur. - Açı Koruyan Projeksiyon Açı koruyan projeksiyon ile çizilen haritalarda, meridyenler ile paraleller arasındaki 90°’lik açık iler kara ve denizlerin ÅŸekilleri korunur. Ancak, bunların alanları bozulur. Bu tip haritalarda kutup bölgelerine doÄŸru gidildikçe, kara ve denizlerin alanı büyür. - Uzunluk Koruyan Projeksiyon Uzunluk koruyan projeksiyon ile çizilen haritalarda, merkezden çevreye doÄŸru tüm yönlerdeki uzunlukların oranı korunur. Açı ve alan korunmaz. Harita Çizimi Bir bölgenin haritası çizilirken öncelikle; - Bölgenin enlem ve boylamının, - Haritanın kullanım amacının, - Haritanın küçültme oranının belirlenmesi gerekir. Harita yapımında kullanılacak çizim yöntemi, küçültme oranı ve harita iÅŸaretleri ise haritanın kullanım amacına göre belirlenir. Harita Elemanları Tüm haritalarda bulunması gereken 5 temel eleman vardır. Bunlar, enlem-boylam, ölçek, harita anahtarı (lejant), baÅŸlık ve çerçevedir. Enlem-boylam : Haritası yapılacak alanın öncelikle enlem ve boylamları belirlenir. Çünkü haritanın ölçeÄŸi, bu alanın geniÅŸliÄŸine ve kullanım amacına göre belirlenir. Ölçek : Haritanın kullanım amacına göre belirlenmelidir. Harita Anahtarı (Lejant) : Haritada kullanılan özel iÅŸaretlerin ne anlama geldiÄŸini gösteren bölümdür. Her haritanın kullanım amacına göre farklı iÅŸaretler kullanılır. BaÅŸlık : Haritanın kullanım amacını belirtmeli, haritayı tanıtmaya yeterli, açık ve kısa olmalıdır. Çerçeve : Tüm haritalarda, haritası yapılacak alanı sınırlayan bir iç çerçeve ve diÄŸer harita elemanlarını sınırlayan dış çerçeve çizilmelidir.
