Gösterim: 1.659 defa | 2 yorum var » | Kategori: Türkçe
FİİL ÇATILARI 1)ÖZNESİNE GÖRE FİİL ÇATILARI a)Etken fiiller: Öznesi belli olan fiillerdir. Özne ya doğrudan verilir ya da gizli özne olarak verilir. *Bu konuyu bilmiyormuş. (Burda gizli özne var. Kim bilmiyormuş diye soruyoruz.o YÜKLEM cevabını alıyoruz.) *Ayşe ikinci derse girmemiş. ÖZNE YÜKLEM b)Edilgen fiiller: Fiilden yapım eki “-l, -n” kullanılarak yapılır. Cümlenin gerçek öznesi belli değildir. Öznenin yerini genellikle nesne tutar. Bu durumdaki nesnelere sözde özne adı verilir. ÖRNEK:Çocuk çok seviliyordu. (Kimin sevdiği belli değil, sadece kimin sevildiği belli.Sevilen kim sorusunun yanıtı bize nesneyi yani sözde özneyi verir.) *Ali dershaneden atıldı.(Kim attığı belli değil.) *Bardak kırıldı. (Kimin kırdığı belli değil.) c)Dönüşlü fiiller: Fiiller üzerine “-l, -n” fiilden fiil yapım eki getirilerek yapılır. Dönüşlü fiillerde gerçek özne bellidir.Eylemi yapanda yapılan işten etkilenende aynı varlıktır. Bu fiillerin bulunduğu cümlelerde nesne olmaz. *Ali işten gelince yıkandı.(Kim yıkandı diye sorarsak cevabımız Ali yani özne Ali.) *Kedi sobanın arkasına kıvrıldı. *Düşman geri çekildi. NOT: Cansız varlıklar üzerinde gerçekleştirilen eylemler dönüşlü değil, edilgendir.
*Sınıf boyandı. (Sınıf cansızdır.Bu yüzden bu cümle edilgendir.)
NOT: Doğayla ilgili eylemler dönüşlüdür.
*Sular çekildi.
*Deniz duruldu.
d)İşteş fiiller: “ş” fiilden fiil yapım eki kullanılarak yapılır.Eylem karşılıklı ya da birlikte birden çok varlık tarafından gerçekleştirilir.
-kuçaklaştık, yazıştılar, tanısacakmış, tartıştık… (karşılıklı yapma)
-uçuştular, gülüştüler, ağlaştık…(birlikte yapma)
2)NESNESİNE GÖRE FİİL ÇATILARI
a)Geçişli fiiller: Nesne alabilen fiillerdir.
*Kardeşim yemeğini yememiş.
ÖZNE NESNE FİİL
b)Geçişsiz fiiller: Nesne almayan fiillerdir.
*Çocuğun kedisi ölmüş.
ÖZNE FİİL
c)Oldurgan fiiller: Geçişsiz fiiller üzerine “-r, -t, -tır” eklerinden biri getirilerek fiil geçişli yapılır.
*Çocuğun karnını doyurmuş.
*Kuşu öldürmüş.
d)Ettirgen fiiller: Geçişli fiiller üzerine“-r, -t, -tır” eklerinden biri getirilerek fiilin geçişlilik derecesi arttırılır.Eylemi özne yapmaz, başkasına yaptırır.
KARIŞIK ÖRNEKLER
*Çocuk kanepenin arkasına saklandı. (Dönüşlü-Geçişsiz)
*Ali top oynarken dövüşmüş. (İşteş-Geçişsiz)
*Saatin pimi tamir edildi.(Edilgen-Geçişli)
*Konserveyi kardeşime açtırdım.(Etken-Ettirgen)
*Gömleği Hasan ustaya diktirmiş.(Etken-Ettirgen)
*Kızın saçı kısacık kesilmiş.(Edilgen-Geçişli)
*İstediği tek şey onunla tanışmaktı.(İşteş fiil-Geçişsiz)
*Mahalle o gün yollara dökülmüştü.(Dönüşlü-Geçişsiz)
*Duvara Atatürk portresi asılmamış(Edilgen-Geçişli)
*Arkadaşına seslendi.(Dönüşlü-Geçişsiz)
*Kapının menteşesesi kırılmış.(Edilgen-Geçişli)
Tags: atatürk, Deniz, derece, ders, Dönüşlü, Dönüşlü Fiiller, Edilgen, Etken, Ettirgen, Fiiller, Geçişli, Geçişsiz, kpss dersleri, kpss sonuçları, Nesne almayan, Oldurgan, Özne, SORU, türk, Türkçe, yeri




bugün seni dövcem çıkışta
ne mal adamsın çıkışı ne beklion :D