Gösterim: 224 defa | Yorum yok » | Kategori: Performans Proje Ödevleri
Depremin sözlük anlamı yer kabuÄŸunun derin katmanlarını kırılıp yer deÄŸiÅŸtirmesi veya yanardaÄŸların püskürmesi sırsında oluÅŸan,sarsıntı,yerin hareketidir.Deprem bilimi sismolojidir.Gerçek anlamı ise Dünya yüzeyindeki bir kırık boyunca koparak fırlayan,sıkıştırılmış yada gerilmiÅŸ kayaların neden olduÄŸu titreÅŸimler ve sarsıntılar biçiminde görülen ani bir enerji boÅŸalımıdır.Volkanlardan fışkıran lavlarda küçük sarsıntılara neden olabilir.Yılda yaklaşık bir milyon deprem olduÄŸu tahmin edilektedir ama bunların çoÄŸu öyle küçüktür ki farkedilmedn geçerler.Yaygın bir yıkıma yol açan gerçekten ÅŸiddetli depremler yaklaşık iki haftada bir olur.Neyse ki bunların çoÄŸu okyanuslar altında yer aldığından insanlara zarar vermez.Yüzeyin 700km altında oluÅŸan depremlere ne gibi nedenlerin yol açacağı bilinmemektedir. Bir kırık boyunca kayma kırık düzlemi üstündeki sürtünme tarafından önlenir.Bu,enerjiyi ortaya çıkarır;enerjide esnek bir biçim deÄŸiÅŸimi olarak biriken hareketi üretir.Örn:Bir yay gerildiÄŸinde bu sonuç elde edilir.Sonunda gerilim kritik bir noktaya eriÅŸir,sürtünme alt edilir ve kayalar birikmiÅŸ enerjilerini öne arkaya titreÅŸerek deprem biçiminde boÅŸaltıp birbirine çarparak fırlatırlar.Esnek biçim deÄŸiÅŸimini taşıyamayacak duruma gelen kaya büklümleri,bir kırık oluÅŸturacakparçalandıklarında da deprem olabilir. Sismik dalgalar merkezden dışarı doÄŸru,tıpkı bir silh ateÅŸlendiÄŸinde ses dalgalarının yayılması gibi her yönde yayılırlar.BaÅŸlıca iki tür deprem vardır.Skıştırma dalgaları ve makaslama dalgalrıdır. Sıkıştırma dalgaları içinden geçtikleri kaya taneciklerinin dalga yönünde öne arkaya sallanmalarına neden olurlar.Makaslama dalgaları ise taneciklerin kendi geçiÅŸ yönlerine dik açıyla titreÅŸmelerine yol açarlar.Her iki tür sismik dalagadada tanecikleri fiziksel olarak hareket ettirmez,yalnızca onalrın arkasından geçer. Sıkıştırma dalgaları makaslama dalgalrından 1,7 kez daha hızlı hareket eder ve deprem kayıt istasyonunda önce bunlar saptanır.Bu yüzden sismologlar onlara birincil dalgalar,makaslama dalgalrına ikincil dalgalar adını verirler.Sismolglar bir baÅŸka dalga türü daha bulmuÅŸlardır:Uzun dalga yada yüzey dalgası.En yüksek ÅŸoklara yol açan dalgalardır. Depremin ÅŸiddetini ölçmek için riçhter ölçeÄŸi kullanılır.Åžiddet ölçüleri öylesine ayarlanmıştır ki, ölçekteki her birim önceki tarafından bırakılan enerjinin 30 katıdır.2′lik ÅŸiddet çok zor hissedilir oysa 7 ÅŸiddetinde bir deprem büyük bir alanda yıkıcı etkiye sahip depremin alt sınırıdır.
Deprem Nerelerde OluÅŸur? Deprem herhangibir yerde ve herhangibir zamanda oluÅŸabilir.Genel olarak depremlerin kabuÄŸu oluÅŸturan levhaların sınırlarında oluÅŸtuÄŸu söylernebilir. Dünyanın çeÅŸitli yerlerinde benzer nitelikte depremlerin tekrarlandığı gözlenmiÅŸtir ve buraları hep levha sınırındadır.Depremlerin yoÄŸun olarak gözlendiÄŸi bölgeler yeryüzünde üç ana kuÅŸak oluÅŸturur: Pasifik Deprem KuÅŸağı: Åžili’den kuzeye doÄŸru Güney Amerika kıyıları ve Alaskanın güneyinden Aleutlan Adaları,Japonya,Filipinler,Yeni Gine,Güney Pasifik Adaları ve Yeni Zelanda’yı içine alan en büyük deprem kuÅŸağıdır.Yeryüzündeki büyük depremlerin %81′i bu kuÅŸak üzerinde gerçekleÅŸir .
Alpine Deprem KuÅŸağı: Endonezya’dan baÅŸlayıp Himalayalar ve Akdeniz üzerinden Atlantik Okyanusun’a ulaÅŸan kuÅŸaktır.Yeryüzündeki büyük depremlerin %17′si bukuÅŸakta oluÅŸur. Atlantik Deprem KuÅŸağı: Bu kuÅŸak,Atlantik Okyanusu ortasında yer alan levha sınırı boyunca uzanır. DEPREM ÖNCESÄ° ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER A.Evimizin Depreme Hazirlanmasi *konutlar depreme dayanaklı ÅŸekilde yapılmalıdır *Evlerdeki raflar,duvara sıkıca monta edilmelidir *Cam eÅŸya,yanıcı ve patlayıcı maddeler dolapların alt gözlerinde saklanmalı *Evlerde mutlaka yangın söndürme aleti bulundurulmalıdır *Tablolar ve aynalar oturulan ve yatılan yerlerden uzakta bulundurulmalıdır *Duvardaki çatlaklar tamir ettirilmelidir *Aydınlatma araçları oturulan yerin uzağına monta edilmelidir *Kombi,ÅŸofben gibi ağır ev aletleri duvara sıkıca sabitleÅŸtirilmelidir *Evlerimizim depreme karşı dayanıklılığı uzman kiÅŸilere veya kuruluÅŸlara kontrol ettirilmelidir *acil durumlarda kullanılabilecek malzemeler kolayca ulaÅŸabileceÄŸimiz bir yerde bulundurulmalıdır Acil durumlarda kullanılabilecek malzemeleri ÅŸu ÅŸekilde sıralamak mümkündür: *el feneri veya ışıldak *konserve açacağı bulunan çakı *pille çalışan radyo ve yedek pil*sürekli kullanılabilecek ilaçlar *ilk yardım çantası *bot veya spor ayakkabı *kuru gıda konserve ve su*para B.Aile Fertlerinin Depreme Hazirlanmasi *Aile fertleri deprem sırasında nasıl davranmaları gerektiÄŸi konusunda eÄŸitilmelidir *Evlerin içinde ve çevresinde deprem sırasında sığınılacak yerler belirlenmelidir *Aile fertlerine acil durumlarda elektrik su ve doÄŸal gazın nasıl kesileceÄŸi yanan ocakların nasıl kapatılacağı öğretilmelidir *aile fertlerine ilk yardımın nasıl yapılacağı öğretilmelidir *itfaiye ambülans polis ve kurtarma ekiplerinin telefon numaraları ezberlenmelidir ayrıca bu telefon numaraları telefon rehberine kolay okunabilecek büyüklükte yazılmalıdır *aÅŸağıda belirtilen bilgiler ;aile bireylerine yakın arabalara ve komÅŸulara verilmelidir.Böylece kaybolan yakınlar deprem sırasında birbirini kolayca bulur bu bilgiler ÅŸunlardır: *fertlerin birbirini kaybetmesi halinde buluÅŸacakları üç yer ismi *acil durumlarda aranacak ÅŸehir dışında bulunan yakınlarınızın ismi adresi ve telefon numarası *anne ve babanın iÅŸ adreslerini ve telefon numaralarını çocukların okul adreslerinizi telefon numaralarını belirten aile belgeleri Depremin zararlarını azaltabilmek için alınacak önlemlerle ilgili olarak ayrıntılı bilgi almak isteyenler; *0312 287 36 45 *0312 285 38 49 *0312 285 66 55 numaralı telefonları arayabilirler.
DEPREM SIRASINDA YAPILMASI GEREKENLER KAPALI MEKENLARDA *Deprem sırasında giriş katında veya yakınlarında bulunuyorsanız hemen dışarı çıkınız .Dışarı çıkarken düşen parçalardan korununuz yüksek katlardaysanız dışarı çıkmaya çalışmayınız paniğe kapılmayınız ve koşuşturmayınız *önceden ev deprem planı yaptıysanız hemen uygulamaya geçiniz *deprem sırasında çamaşır veya bulaşık makinesi gibi kolayca devrilmeyecek ağır eşyaları kendinize siper ediniz *yatıyorsanız ve kaçma imkanınız yoksa kendinizi yatağın yanındaki boşluğa bırakınız *sağlam bir masaya tutunun ve masayla birlikte hareket etmeye hazır olunuzdeprem geçinceye kadar pozisyonunuzu değiştirmeyiniz *vitrin mutfak dolabı gibi kolayca devrilebilecek eşyalardan uzak durunuz *yüksek katlı binalardaysanız asansörleri kullanmayınız *sinema tiyatro okul büro gibi kalabalık yerlerde veya yüksek bir binanın üst katlarında bulunuyorsanız deprem sırasında merdivenlere veya asansörlere koşmayınız en yakınınızdaki güvenli bir yerde kendinizi korumaya alınız *gaz sızıntısı olabileceğini düşünerek kesinlikle çakmak kibrit ve mum yakmayınız sigara içmeyiniz BİNA DIŞINDA *deprem sırasında binalardan düşen yıkıntılardan camlardan bacalardan elektrik direği ve tellerden uzaklaşınız.Güvenli bir alanda sarsıntının durmasınıbekleyiniz ARABA İÇİNDE *araba kullanıyorsanız sarsıntı başladığı zaman bulunduğunuz yer güvenli ise durunuz sarsıntı sona erene kadar araç içinde kalınız *köprü üst geçit tünel gibi çökme ihtimali bulunan yerlerden uzaklaşınız *elektrik direkleri enerji nakil hatları ve ağaçlardan uzak durunuz DEPREM SONRASINDA YAPILMASI GEREKENLER *Depremden sonra yangına sebep olabileceği için kesinlikle kibrit çakmak ve mum yakmayınız el feneri kullanınız *deprem sona erdiği zaman elektrik şalterini gaz ve su vanalarını yanan ocakları hemen kapatınız *yaralılara ilk yardım uygulayınız yarası ciddi olanları (tehlikeli bir yerde değilse) hareket ettirmeyiniz yetkililerin gelmesini bekleyiniz *çıplak ayakla yürümeyiniz mümkünse bot veya spor ayakkabı giyiniz *bina içinde canlı olup olmadığını kontrol ediniz canlı var ise kurtarma ekiplerine haber veriniz *el radyonuzu açınız ve yetkililerin açıklamalarını dinleyiniz *çok acil durumlar dışında telefonu kullanmayınız *evi terk ederken yanınıza el feneri pilli radyo su kuru yiyecek ilk yardım çantası hava şartlarına uygun giyecek battaniye para ve kredi kartınızı alınız *hasar gören evlere uzmanlar kontrol edip izin vermedikçe girmeyiniz *aracınızı itfaiye ve ambülans gibi araçlara engel olmayacak yerlere çekiniz şehirden uzaklaşmaya çalışmayınız *yetkililere ve kurtarma ekiplerine yardımcı olunuz yıkıntılar arasında ve sokaklarda dolaşarak görevlilerin işini engellemeyiniz *ihtiyacınızdan fazla yardım malzemesi almayınız *içilecek nitelikte temiz su bulamıyorsanız ve kaynatma imkanınız yoksa 20 litre suya bir çorba kaşığı çamaşır suyu katarak dezenfekte ediniz. DEPREME DAYANIKLI TASARIM Depreme dayanıklı yapı tasarımının iki temel ilkesi: uygun mimari tasarım ve taşıyıcı sistem seçilmesi ile yeterli dayanım ve sünekliğin sağlanması olarak ifade edilebilir. Depreme dayanıklı yapı tasarımı ve inşasında başlıca 4 öğeden söz etmek mümkündür. Bunlar: deprem yönetmeliği, diğer tasarım kaynak ve araçları, mesleki denetim ve onay kurumları olarak sayılabilir. Bunlardan birincisi olan deprem yönetmeliği öğesine baktığımızda yürürlükte olan deprem yönetmeliğinin, en son araştırma sonuçları ve teknolojik yenilikleri de içerdiği, donatı detaylandırılmasına varıncaya kadar ayrıntılar üzerinde duran bir yönetmelik olduğu görülecektir. İkinci öğe olan tasarım kaynakları ve araçları konusunda, maalesef ülkemizin yeterli bir konumda olduğunu belirtmek zordur. Yapıların depreme dayanıklı olarak tasarımında, düzenli taşıyıcı sistem oluşturularak düşey yükleri ile deprem etkisinin yapıda oluşturduğu yatay yüklerin, sürekli bir taşıyıcı sistem ile temellere aktarılması birinci temel ilke olarak ifade edilebilir. Düzenli taşıyıcı sistem seçilmesi, öncelikle mimari tasarımla da ilgili olan bir husustur. Dolayısıyla mimari planların, olabildiğince planda ve düşeyde karmaşık olmayan basit, simetrik ve sürekli taşıyıcı sistem teşkiline uygun, mimar ve yapı mühendisinin ortak çalışması ile gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Taşıyıcı sistemin düzensiz (planda yada düşeyde) olması, yapının deprem davranışını olumsuz etkileyebileceği gibi yapı stabilitesini de tehlikeye düşürebilir. 1997 deprem yönetmeliği düzensizlikleri ve bu düzensizliklerin mevcut olması durumunda yapılması gereken işlemleri detaylı olarak açıklamıştır. Bilgisayar ile tasarım çok yaygınlaşmış olmakla beraber mühendisliğin önemi azalmamıştır. çünkü taşıyıcı sistem seçimi ve sünekliği arttırıcı düzenlemeler yapı mühendisinin deneyimine ve depreme dayanıklı yapı tasarımı bilgi birikimi seviyesine bağlıdır.
