Gösterim: 36.662 defa | Yorum yok » | Kategori: SaÄŸlık
BoÅŸaltım Sistemleri Metabolizma sonucu hücrelerden oluÅŸan zararlı,yararsız ve gereksiz olan mad. BoÅŸaltım Maddesi, bu mad. dışarı atılmasına BoÅŸaltım, boÅŸaltım yapmaya yarayan sisteme BoÅŸaltım Sistemi denir.
Canlılar yaÅŸadıkları yer ve ortamla iliÅŸkili olarak boÅŸaltım yapmak için farklı adaptasyonlar kazanmıştır.
Proteinlerin yıkılması sonucu ortaya (Üre,Ürik Asit ve Amonyak) çıkar.
Hemoglobinin yıkılması için safra gereklidir.
Ayrıca Reçine,YaÄŸ ve Mumsu maddelerde birer boÅŸaltım maddesi olarak sayılır.
Homeostasi Ve Boşaltım
Canlı, yaÅŸayabilmesi için sürekli olarak dışarıdan besin,oksijen gibi bazı mad. almak ve hücrelerde oluÅŸan artıkları sürekli olarak dışarıya atmak zorundadırlar.
Homeostasinin yaÅŸayabilmesi için mutlaka “iç çevrenin belli sınırlar içinde tutulması” gerekir.
Homeostasinin Korunması: Sinir,solunum, endokrin,dolaşım ve boşaltım sistemleriyle sağlanır.
Bir Hücrelide BoÅŸaltım
Hücreye madde giriÅŸ ve çıkışı hücre zarından saÄŸlanır. Hücrede oluÅŸan boÅŸaltım maddeleri de hücre zarından atılır.
BoÅŸaltım mad. atılması çoÄŸunda Osmos ve Difüzyon ile hücre zarından olur.
Tatlı suda yaÅŸayan bir hücrelide ise Kontraktil Koful sayesinde saÄŸlanır.
Kontraktil Koful‘un Görevi: Hücreye giren fazla suyun atılmasını saÄŸlar. Bu olay ATP ‘den enerji harcanarak gerçekleÅŸir.
Bitkilerde Boşaltım
Bitkilerde özelleÅŸmiÅŸ bir boÅŸaltım sistemi yoktur. BoÅŸaltım su bitkileri ile yosunlardan doÄŸrudan Difüzyonla olur.
Karada yaşayan bitkilerde Oksijen ve Karbondioksit şeklinde; Su ise buhar halinde Stomalardan dışarı atılır.
Suyun gaz halinde atılmasına TERLEME denir.
Bazı bitkilerde hidatod adı verilen açıklıklardan dışarı atılır.
Damlama su ile birlikte madensel tuzların atılmasını sağlar.
Hayvanlarda Boşaltım
Sünger ve Sölenterlerde özel bir boÅŸaltım sistemi yoktur. Bunlarda boÅŸaltım Difüzyonla saÄŸlanır.
Yassı Solucanların bir örneÄŸi olan planaria da boÅŸlatım organı olarak Alev Hücreleri bulunur.
Alev Hücrelerinin Esas Görevi: Vücudun su dengesini korumaktır.
Karbondioksit ve Amonyak gibi artık mad. vücut yüzeyi ile atılır.
Toprak Solucanlarında boÅŸaltım organı Nefridiyum’lardır.
Eklem Bacaklılarda; böceklerde boÅŸaltım Malpigi Tüpleri ile yapılır.
*** Omurgasızlarda boÅŸaltım mad. vücut boÅŸluÄŸundan, omurgalılarda ise kandan alınır.
Omurgalılarda boÅŸaltım organı böbreklerdir. Böbrekler Pronefroz,Mezonefroz ve Metanefroz olmak üzere 3 çeÅŸittir.
Pronefroz Böbrek: Balık ve kurbaÄŸaların embriyo evreleri ile köpekbalıklarında görülür.
Mezonefroz Böbrek: Balık ve kurbaÄŸaların erginleri ile sürüngen,kuÅŸ ve memelilerin embriyolarında görülür.
Metanefroz Böbrek: Sürüngen,kul ve memelilerin erginlerinde görülür. En GeliÅŸmiÅŸ böbrek tipidir.
Su Ve Kara Hayvanlarında Boşaltımla İlgili Adaptasyonlar
Amonyak hücreler için çok zehirlidir. Üre daha az zehirli,Ürik Asit çok az zehirlidir.
Tatlı Suda YaÅŸayan Canlıların En Büyük Sorunu: Hücrelerin aşırı derecede su almasıdır.
Tuzlu Suda YaÅŸayan Canlıların En Büyük Sorunu: Aşırı su kaybıdır.Organizmanın suyunu koruması, ayrıca hücrelere giren tuzun atılması gerekir.
BöbreÄŸin Düzenleyici Rolü
Böbrekler doku sıvılarındaki su ve tuz miktarını düzenler. Ä°htiyaca göre ya daha çok su ve tuz atarak veya tutarak iç ortamı belli sınırlar içinde korurlar. EÄŸer tuz yoÄŸunluÄŸu aşırı ise böbrekler su ve tuz dengesini koruyamaz.
