Gösterim: 83 defa | Yorum yok » | Kategori: CoÄŸrafya
ATMOSFER ve ÖZELLÄ°KLERi Dünya’yı gazlardan meydana gelen bir geosfer (tabaka) kuÅŸatır. Buna atmosfer denir. Atmosferin Katları Atmosfer, yerçekimi etkisiyle iç içe kürelerden meydana gelmiÅŸtir. Bunların yoÄŸunlukları ve bileÅŸimleri birbirinden farklıdır. Troposfer: Atmosferin en alt tabakasıdır. Ekvator üzerindeki kalınlığı 16 – 17 km, 45° enlemlerinde 12 km, kutuplardaki kalınlığı ise 9 – 10 km dir. Bunun nedeni, Ekvator’daki hava kütlelerinin ısınarak yükselmesi, kutuplarda ise soÄŸuyan havanın ağırlaÅŸarak alçalmasıdır. iklim olayları troposferin 3 – 4 km lik kısmında meydana gelir. Çünkü, iklim olaylarında çok etkili olan su buharı troposferin 3 – 4 km lik kısmında bulunur. Troposfer daha çok yerden yansıyan ışınlarla ısınır. Atmosferdeki gazların % 75′i troposfer katında bulunmaktadır. Stratosfer: Troposferden itibaren 17 – 30 km ler arasında bulunur. Bu tabakada su buharı olmadığı için, iklim olayı görülmez. Stratosferde sıcaklık deÄŸiÅŸimi yok gibidir. Sıcaklık –45°C civarındadır. Stratosferde yerçekimi çok azaldığı için cisimler gerçek ağırlıklarını kaybederler. Ãœst kısımlarında ozon gazı bulunur. Åžemosfer: Stratosferden sonra 30 – 90 km ler arasında bulunur. iki kısımdan oluÅŸur. a. Ozonosfer: içerisinde bulundurduÄŸu ozon gazından dolayı bu ismi almıştır. Güneş’ten gelen ve canlı yaÅŸamı için zararlı olan ışınları (Ultraviyole ışınları gibi) tutar. Bundan dolayı canlıların koruyucu katıdır. Dünya’nın aşırı ısınıp, soÄŸumasını önler. b. Kemosfer: Bu katmana kemosfer denilmesinin nedeni, içerisinde bazı kimyasal olayların meydana gelmesidir. Az miktarda zararlı ışınların tutulması burada da görülür. Ä°yonosfer: Åžemosferden sonra 90 – 300 km’ler arasında bulunur. Bu tabakadaki gazlar ultraviyole ışınlarının etkisi ile iyonlara ayrılmıştır. iyonlaÅŸma sırasında açığa çıkan enerji ile sıcaklığı yükselmiÅŸtir. (250 °C) iyonlar arasında elektron alışveriÅŸi son derece fazladır. Bundan dolayı haberleÅŸme sinyalleri, radyo dalgaları bu tabakadan yansır. Eksosfer: Atmosferin en üst ve en dış sınırını oluÅŸturur. Eksosferde bazı gaz molekülleri yerçekimi etkisinden kurtularak uzaya kaçar. Bu nedenle dış sınırı kesin olarak tespit edilememekte, 10.000 km ye kadar çıktığı sanılmaktadır. Atmosferin Faydaları • Ä°klim olayları meydana gelir. • Canlı yaÅŸamı için gerekli gazları ihtiva eder. • Güneş’ten gelen zararlı ışınları tutar. • Dünya’nın aşırı ısınmasını ve soÄŸumasını engeller. • Dünya ile birlikte dönerek sürtünmeden doÄŸacak yanmayı engeller. • Uzaydan gelen meteorların parçalanmasına neden olur. • GüneÅŸ ışınlarının dağılmasını saÄŸlayarak, gölgede kalan kısımların da aydınlanmasını saÄŸlar. Bir baÅŸka ifade ile gölgelerin tam karanlık olmasını önler. • Işığı, sesi, sıcaklığı geçirir ve iletilmesini saÄŸlar. • Hava akımları sayesinde gündüz olan kesimlerin aşırı sıcak, gece olan kesimlerin de aşırı soÄŸuk olmasını engeller.
