Gösterim: 290 defa | Yorum yok » | Kategori: Performans Proje Ödevleri
Antibiyotik Nedir? Antibiyotik Hakkında Antibiyotik, herhangi bir mikroorganizma tarafından, baÅŸka bir mikroorganizmayı öldürmek veya çoÄŸalmasını durdurmak için üretilen her türlü madde. Antibiyotik üretimi, onu üreten mikroorganizma için selektif bir avantaj saÄŸlar. Örnek olarak, Penicillium tarafından üretilen antibiyotikler, doÄŸada rekabet halinde olduÄŸu diÄŸer mikroorganizmaların büyümesini önleyerek Penicillium’a doÄŸal ayıklanma sürecinde bir avantaj saÄŸlar. Etkileri Antibiyotiklerin iki çeÅŸidir vardır; biyosidal, mikroorganizmaları öldüren antibiyotikler ve biyostatik, mikroorganizmaların büyümesini ve çoÄŸalmasını (üremesini) önleyen antibiyotikler. Her ne kadar “sadece” mikroorganizmaların (çoÄŸunlukla bakteriler, ve bazı fungi) ürettiklerine “antibiyotik” tanımı verilebilse de, bugün “antibiyotik” terimi patojenlere zarar veren her türlü kimyasal için kullanılmaya baÅŸlanmıştır. Bu yüzden, mikroorganizmalar, hayvanlar ve bitkiler tarafından doÄŸal olarak üretilen bu tür kimyasallara “antibiyotik” demekteyiz. Aynı zamanda, doÄŸal olarak üretilen birçok antibiyotik madde suni yollardan daha etkili olmaları için modifiye edilmektedir. Örnek vermek gerekirse, doÄŸal olarak üretilen penisilinler bugün kimyasal olarak modifiye edilerek daha etkili olmaları saÄŸlanıyor. Bir baÅŸka örnekte, kloramfenikol isimli antibiyotiktir. Eskiden tamamiyle doÄŸal yollardan elde edilen bu antibiyotik bugün tamamiyle sentetiktir. Etki Mekanizmaları Antibiyotikler etkili oldukları mikropların metabolik iÅŸlemlerine müdahale ederek çalışırlar. Antibiyotikler müdahale ettikleri metabolik iÅŸlemlere göre spesifiktir. Bu metabolik iÅŸlemlere örnek olarak; protein sentezi, hücre çeperi sentezi, nükleik asit sentezi veya hücre zarı fonksiyonlarını verebiliriz. Penisilin, vankomisin ve sefalosporin gibi antibiyotikler bugün en çok kullanılan antibiyotiklerdendir. Bu antibiyotiklerin hepsi bakterilerin hücre çeperlerini zayıflatırlar. Bakterilerin hücre çeperleri uzun peptidoglikan zincirlerinden oluÅŸur. Antibiyotikler bu molekülleri bir arada tutan peptit baÄŸlantılarının sentezini önlerler. Böylece hücre çeperleri zayıflar ve bakteri patlar (lizis). Peptidoglikandan oluÅŸan hücre çeperleri sadece bakterilerde bulunur, hayvan hücre çeperi bulunmazken bitki hücrelerinde selülozdan oluÅŸan hücre çeperleri bulunur. Böylece, antibiyotikler sadece bakterilere zarar verirler. Streptomisin, eritromisin, tetrasiklin ve kloramfenikol gibi antibiyotikler ise ya protein sentezini önlerler ya da anormal proteinlerin sentezlenmesine yol açarlar. Antibiyotikler bunları bakterilerin ribozomlarına baÄŸlanarak yaparlar. Bakteri ribozomları ökaryotik ribozomlardan (insan ribozomları gibi) daha küçük oldukları için, bu tür antibiyotikler sadece bakterileri etkiler. Böylece bakterilerin saldırdığı canlıya zarar vermezler. Rifampisin ve antrasiklin gibi antibiyotikler ise nükleik asit sentezine müdahale ederler. Antrasiklinler bunu DNA replikasyonunu önleyerek yaparken, rifampisin transkripsiyonu önler. Bazı antibiyotikler ise patojenleri hücre zarlarına müdahale ederek yok ederler. Hücre zarına yapılan müdahaleler, hücre zarının yapısını deÄŸiÅŸtirerek onun birçok özelliÄŸini de kaybetmesine yol açar. Bu hücre sitoplazmasının hücre dışına akması gibi hücrenin yıkımıyla sonuçlanacak olaylara yol açabilir. Seçicilik – Selektivite Bugün, bakteriyel hastalıklarla savaÅŸmakta kullanılan antibiyotikler selektif yani seçicidirler. Buna karşın doÄŸada seçici olmayan birçok antibiyotik de bulunur. Seçici antibiyotikler, iÅŸleyiÅŸleri (mekanizmaları) dolayısıyla sadece bakteri (mikrop) hücrelerine zarar veren antibiyotiklerdir. Yukarıda verilen antibiyotik tiplerinin hepsi seçicidir. Seçici olmayan antibiyotikler ise mikroba zarar verirken, mesela, insanın vücud hücrelerine de zarar verebilirler. Aynı zamanda antibiyotiklerin yan etkileri de olabilir, bir hastalığı iyileÅŸtirirken baÅŸka sorunlara yol açabilirler. Direnç Bilinçsiz ve aşırı antibiyotik kullanımı bakterilerin kullanılan antibiyotiÄŸe karşı direnç kazanmasına neden olabilir. EÄŸer mikroplar bir antibiyotiÄŸe karşı direnç kazanırlarsa, artık o antibiyotiÄŸin o mikroba karşı etkisi olmaz. Bu nedenle her bakteriye uygun olan antibiyotik kullanılmalıdır. Hastalığa neden olan etkenin bulunması ve bu etkene etkili olacak antibiyotiÄŸi bulmak için bir Kültür-Antibiyogram Testi denen laboratuvar testi yapılır. Sadece etkin olduÄŸu mikroplara karşı kullanılmalıdırlar. Grip, nezle gibi virüslerin neden olduÄŸu hastalıklara karşı etkili deÄŸillerdir. AteÅŸ düşürücü ya da aÄŸrı kesici etkileri yoktur. Antibiyotikler mutlaka doktor tavsiyesiyle ve reçetesine uygun olarak kullanılmalıdırlar. Bilmeden kullanılan antibiyotikler hastalığı iyileÅŸtirmezler, vücuda zarar da verebilirler.
