Gösterim: 65 defa | Yorum yok » | Kategori: Performans Proje Ödevleri
Anayasa, bir devletin temel kurumlarının nasıl iÅŸleyeceÄŸini belirleyen, bazı ülkelerde yazılı, bazılarında ise yazısız genel kabul görmüÅŸ kurallar dökümanıdır. Anayasa denilen bu belgeyle ayrıca kiÅŸilerin temel hak ve özgürlükleri güvence altına almıştır. Anayasa, bir devletin yönetim biçimini belirtir. Devletin temel kanunudur. VatandaÅŸların temel hak ve görevlerini bildirir. Türkiye‘nin de aralarında bulunduÄŸu çoÄŸu ülkede anayasa, yazılı ve bütünsel bir belgedir. Bu tip ülkeler “ÅŸekli” anlamda anayasaya sahiplerdir. Oysa Ä°ngiltere‘de yazılı bir anayasa yoktur. Buna ise “teamüli anayasa” denmektedir. Bu ülkede temel kurumların iÅŸleyiÅŸi yüzlerce yıllık geleneklere, yasalara ve belgelere göre düzenlenir. Ayrıca “anayasalı devlet” ve “anayasal devlet” ayrımına gitmek gereklidir. Bu ayrımda ise ÅŸekli anlamda bir anayasası olan devlet bu belgede modern anayasanın gereklerini yerine getirmiyorsa yani devletin temel kurumlarının nasıl iÅŸleyeceÄŸi muÄŸlak ve daha da önemlisi kiÅŸi temel hak ve özgürlükleri tam anlamıyla güvence altında deÄŸilse devlet anayasal bir devlet sayılmamakta sadece anayasa sahibi bir devlet anlamına gelen “anayasalı devlet” sıfatını almaktadır. Buna karşın ister teamüli ister ÅŸekli anayasa sahibi olsun eÄŸer bir devlet temel hak ve özgürlükleri güvence altına almış ise bu devlet anayasal sayılmaktadır. Son ayrım ise “çerçeve anayasa” ile “düzenleyici anayasa” ayrımıdır. EÄŸer anayasa normlarında devletin temel yapılanması hakkında ayrıntılı bilgilere giriliyor ve düzenlemeler yapılıyorsa bu düzenleyici anayasadır. Anayasa normları sadece devletin temel yapılanmasını çiziyor ve düzenlemeyi kanunlara bırakıyorsa bu ise çerçeve anayasadır.
Türkiye’de ilk anayasa, 1876′da yürürlüÄŸe giren Osmanlı Devleti`nin anayasasıdır. O tarihten Osmanlı Devleti’nin sona eriÅŸine kadar anayasaya kanun-i esasi deniyordu. 1876 tarihli Kanun-i Esasi, padiÅŸahın yetkilerini kısıtlamamıştı. YurttaÅŸlara düÅŸünce, toplantı ve dernek kurma özgürlüÄŸü, bireylere dokunulmazlık hakları tanımıyordu. II. MeÅŸrutiyet’in ilanından sonra, 1909′da bu anayasada deÄŸiÅŸiklikler yapılarak padiÅŸahın yetkileri kısıtlandı. KiÅŸisel hak ve özgürlükler tanındı, basın üzerindeki sansür kaldırıldı. Hükümet artık padiÅŸaha deÄŸil, meclise karşı sorumluydu.
