1926 Devlet İstatistik Enstitüsü

Toplumların geleceğini görebilmesi, planlayabilmesi ve gelişmesi için istatistiki bilgiler büyük önem taşır. Cumhuriyetimizin ilk yılllarında, çok önemli sorunlar olmasına rağmen, istatistiki bilginin bu denli önem taşıması nedeniyle, bu işlevi yerine getirebilmek için bir istatistik örgütünün kurulmasına karar verilmiştir. Savaştan çıkmış bir toplumda, bilgi yoksulluğuyla, çözümü gereken çeşitli sorunlar olmasına rağmen, bütün bu sorunlar içinde, her şeyi zamana ve mekana göre değerlendirmenin bilincinde olan büyük devlet adamı Mustafa Kemal, istatistiği de düşünmüştür.

19. yüzyılın başından itibaren merkezi sisteme dayalı olarak merkezlerde ve taÅŸrada istatistik büroları açılmış ve bu çalışmaları takip ve kontrol etmek için ayrı bir merkezi organ kurulmuÅŸtur. 1891′de yürürlüğe giren “Bab-ı Ali Ä°statistik Encümeni Nizamnamesi” uyarınca, Bab-ı Ali’de Merkezi Ä°statistik Encümeni kurulmuÅŸ ve istatistik hizmetleri kanuni bir esasa baÄŸlanmıştır. 1918 yılında çıkarılan yeni bir kanunla istatistik faaliyetleri Sadaret’e baÄŸlı Ä°statistik Müdüriyeti Umumiyesi bünyesinde toplanmış, konunun uygulaması bir yıl devam ettikten sonra yürürlükten kaldırılmış ve eski sistem Cumhuriyet dönemine kadar devam etmiÅŸtir.
1926 yılında Cumhuriyetin ilanından sonra Atatürk‘ün direktifleri ile BaÅŸbakanlığa baÄŸlı Merkezi Ä°statistik Dairesinin kurulması, Ulu Önder’in sınırsız dehalarından biri olarak deÄŸerlendirilmektedir. Uluslararası boyutta istatistik teÅŸkilatlarının kuruluÅŸ tarihleri karşılaÅŸtırıldığında ÅŸu anda istatistik konusunda çok ileride olan ülkelerde bile istatistik teÅŸkilatlarının kuruluÅŸu daha sonraki yıllara rastlamaktadır.
1926 yılında kurulan “Merkezi Ä°statistik Dairesi” 1930 yılına kadar faaliyetlerini sürdürmüş, 1930 yılında 1554 sayılı yasa ile “Ä°statistik Umum Müdürlüğü” adını almıştır.

1933 tarihinde 2203 sayılı yasa ile yeniden düzenlenmiÅŸ olan Ä°statistik Umum Müdürlüğü; görevlerini Umum Müdürü, Müşavirlik, Muavinlik ve 10 Åžube ile görevini sürdürmüştür. 1939 yılında 3656 Sayılı Yasa ile “TaÅŸra Mıntıka TeÅŸkilatı” ve “Fiyat Ä°statistikleri Müdürlüğü”nün teÅŸkilata dahil edilmesi karara baÄŸlanmış ve bu organizasyonla faaliyetlerini 1950 yılına kadar sürdürmüştür.

1950 yılında 3656 ve 4644 Sayılı Kanunlarla önemli bazı kadrolar kaldırılarak yeni kadrolar ve yeni faaliyetlerin baÅŸlaması öngörülmüştür. Söz konusu kanun kapsamında “Tetkik ve AraÅŸtırma Dairesi” kurulmuÅŸ Ä°statistik Genel Müdürlüğü’nce toplanacak istatistiklerin ilmi ve teknik esaslarını hazırlamak, milli gelir tahminlerini yapmak, istatistik bilgilerin modern istatistik tekniklere göre toplanmasını saÄŸlamak, ulusal ve uluslararası istatistiklerin analiz ve karşılaÅŸtırmasını yaparak, istatistiÄŸin geliÅŸimini takip etmek ve uygulama imkânlarını hazırlamakla görevlendirilmiÅŸtir.

1955 yılında 6534 Sayılı Yasa ile Genel Nüfus, Genel Tarım ve Genel İşyeri Sayımlarının hangi yıllarda yapılacağına dair hükümler getirilmiştir. Yasaya göre sonu (0) ve (5) ile biten yıllarda Genel Nüfus Sayımı, sonu (0) ile biten yıllarda Genel Tarım Sayımı, sonu (1) ile biten yıllarda Genel Sanayi İşyeri Sayımının yapılması hükme bağlanmıştır.

Devlet Planlama Teşkilatının kurulması kararı ile birlikte 53 sayılı yasayla İstatistik Enstitüsü yeniden yapılandırılarak, bugünkü kimliğine temel teşkil eden organizasyon çatısı kurulmuştur.

DÄ°E, ülkemizin sürekli olarak geliÅŸme sürecini izleyerek, demokrasiyi tam anlamıyla gerçekleÅŸtirebilmesi için gereken bilgileri bağımsız, tarafsız ve güvenilir olarak üreten önemli bir kuruluÅŸ olmuÅŸtur. Bu nedenledir ki, DÄ°E’nin ürettiÄŸi bilgiler, yayımladığı istatistik ve göstergeler; kamu kurum ve kuruluÅŸları, özel kuruluÅŸlar, karar alıcılar ve araÅŸtırıcılar için güvenilir yol göstericilerdir. DÄ°E, ülkemizde ulusal ve uluslararası boyutta yararlar saÄŸlayacağı inancıyla, en uçtaki kullanıcıdan, karar alıcıya kadar geniÅŸ bir yelpaze içinde yer alan tüm kurum ve kuruluÅŸların veri ve bilgi ihtiyacını gidermeyi amaçlayan çalışmalarını geliÅŸtirerek devam ettirmektedir.

DÄ°E’nin görevleri; ana faaliyet konularıyla ilgili ve alt yapının kurulması, geliÅŸtirilmesiyle ilgili olmak üzere iki bölümde toplanabilir;

Ana Faaliyet Konularıyla İlgili Görevleri:

1. Ülkenin iktisadi, sosyal ve kültürel faaliyetleriyle ilgili her türlü istatistikleri derlemek, değerlendirmek, yayımlamak.
2. Kalkınma planı ve yıllık programların hazırlanması, uygulanması ve takibi aşamasında gerekli görülen verileri öncelikle derlemek ve değerlendirmek.
3. Ekonomik karar ve tedbirlerin sonuçlarının izlenmesi aşamalarında gerekli görülen verileri öncelikle derlemek ve değerlendirmek.

4. Genel Nüfus Sayımını; sonu (0) ile biten yıllarda, Genel Tarım Sayımını; sonu (1) ile biten yıllarda, Genel Sanayi ve İşyerleri Sayımını; sonu (3) ile biten yıllarda yapmak.
5. Yapılması görev olarak belirtilen sayımlar dışında, ülkenin ihtiyaç duyduğu diğer konulardaki genel sayımlar, anket ve araştırma projelerini planlamak, uygulamak, süresinde sonuçlandırarak istatistiki bilgileri kullanıcı amaçlarına uygun bir biçimde, uluslararası standartlarda yayımlamak.
6. Kamuoyu araştırmaları yapmak, diğer kuruluşların bu konudaki çalışmalarına yardım etmek.
B. Alt Yapının Kurulması ve Geliştirilmesi ile İlgili Görevleri:
7. Bilimsel araştırma ve teknikleri izlemek amacıyla ulusal ve uluslararası seminerler, konferanslar ve toplantılar düzenlemek.
8. Enstitü işlevlerini kamuoyuna duyurmak amacıyla ulusal ve uluslararası seminerler, konferanslar ve toplantılar düzenlemek.
9. Ekonomik, sosyal, kültürel konularda Türkiye istatistik alt yapısını oluÅŸturacak verileri kapsayan bir ‘Bilgi Bankası’ kurmak.
10. Bilgi Bankasının devamını sağlamak amacıyla, veri derleme, veri işleme teknolojisi ve dağıtma yöntemlerinde gerekli yenilikleri yapmak.
11. İstatistik tanım ve standartlarını tespit etmek, istatistik metodlarını geliştirmek, istatistik analiz ve etüdleri yapmak.
12. Enstitü’nün görev alanına giren konularda, Yükseköğretim kurumlarının görevleri saklı kalmak ÅŸartıyla, üniversite ve diÄŸer eÄŸitim kurumlarıyla iÅŸbirliÄŸi yaparak ‘Ulusal ve Uluslararası EÄŸitim Merkezleri’ kurmak.
13. Enstitü personeliyle, diÄŸer kurum ve kuruluÅŸların elemanları için, kısa süreli istatistiklerle ilgili konularda ‘Hizmetiçi EÄŸitimler’ ile uzun süreli ‘Ä°htisas EÄŸitimleri’ yapmak, konferanslar ve seminerler düzenlemek.
14. Kamu kurum ve kuruluşları ile özel idare, belediye ve diğer gerçek ve tüzel kişilerin istatistik çalışmalarına yardımcı olmak ve koordinasyonu sağlamak.
15. İstatistiklerin derlenmesinde ve düzenlenmesinde kamu ve özel kuruluşların uygulamalarıyla ilgili ilkeleri tespit etmek .
16. Hangi kamu kuruluşlarının, hangi konularda istatistik derleyip düzenleyeceklerini ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği yaparak kararlaştırmak.
17. İstatistik çalışmaları için gerekli olan; adres, hava fotoğrafı, harita, kroki ve benzeri belgeleri derlemek, bu konularda kamu kuruluşlarıyla işbirliği yapmak.
18. İstatistik çalışmaları için gerekli olan; adres kütüğü, kayıt sitemi ve numaralama çalışmalarını düzenlemek ve bu konularda kamu kuruluşlarıyla işbirliği yapmaktır.

Elektrik İşleri Etüt İdaresi

Türkiye’yi elektriÄŸe kavuÅŸturma planını ve bu plan içinde yer alan kuruluÅŸların ön projelerini hazırlamak üzere düzenlenen kanunla, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’na baÄŸlı Kamu Ä°ktisadi TeÅŸebbüs’ü niteliÄŸinde bir kurum olarak 24 Haziran 1935‘te kuruldu.

EÄ°E’nin görevleri;
– Ãœlkemizin su kaynaklarını ve diÄŸer enerji kaynaklarını etüt ederek elektrik enerjisi üretimine elveriÅŸli olanları saptamak,
- Hidrolojik etütler ve jeoteknik araştırmalar yapmak,
- Baraj ve HES tesislerinin istikşaf (ön inceleme), master plan, fizibilite (yapılabilirlik) ve kesin proje aşamalarından oluşan mühendislik hizmetlerini yürütmek,
- Yenilenebilir enerji kaynakları (güneş, rüzgar, jeotermal vb.) ile ilgili araştırma, etüt ve demonstrasyon çalışmaları yapmak,
- Sanayi, konut ve ulaşım sektörlerinde enerji tasarrufuna yönelik etütler, bilinçlendirme ve eğitim çalışmaları yapmak,
- Enerji kaynaklarının rasyonel kullanımı ile ilgili çalışmaları yürütmek,
- Hidroelektrik santralların inşaat, işletme denetimi ve danışmanlık hizmetleri ile kamulaştırma işlemlerini yürütmek,
- Görev ve uzmanlık alanı kapsamındaki etüt ve araştırma işlerini kurum ve kuruluşlara ücreti karşılığında yapmaktır.

Tags: 1926 Devlet İstatistik Enstitüsü, Ana Faaliyet Konularıyla İlgili Görevleri, atatürk, DEVLET, Muavinlik, Müşavirlik, Tarih, Tetkik ve Araştırma Dairesi, Umum Müdürü

• 1982 Anayasası (0)
• Rehberlik Modelleri (0)
• 1.Dünya Savaşı (0)
• Çanakkale Savaşı (0)
• Dünya Çocuk Günü (0)
• We The Turks (0)
• Osmanlı Devleti Ãœzerindeki Baskı Metotları (0)
• 2009-2010 Çalışma Takvimi (0)
• Yeni Yıl – Yılbaşı (0)
• Montrö BoÄŸazlar SözleÅŸmesi (0)